વાઉચર › હિસાબમાં વાઉચરના પ્રકાર
હિસાબમાં વાઉચરના પ્રકાર
હિસાબમાં વાઉચર એટલે ચોપડાની કોઈ એન્ટ્રી સાબિત કરતો કોઈ પણ કાગળ. દરેક પ્રકારના વ્યવહારનું પોતાનું વાઉચર હોય છે, જેથી તમને અને તમારા એકાઉન્ટન્ટને હંમેશાં ખબર રહે કે એન્ટ્રી ક્યાંથી આવી.
મુખ્ય પ્રકાર
| વાઉચર | ક્યારે વપરાય | ઉદાહરણ |
|---|---|---|
| પેમેન્ટ વાઉચર | કેશમાં કે બેંકમાંથી પૈસા જાય | ઇલેક્ટ્રિશિયનને ₹2,400 આપ્યા |
| રિસીપ્ટ વાઉચર | પૈસા આવે | ગ્રાહક પાસેથી ₹15,000 મળ્યા |
| કોન્ટ્રા વાઉચર | તમારી પોતાની કેશ અને બેંક વચ્ચે પૈસા ફરે | ₹20,000 કેશ બેંકમાં જમા કરી |
| જર્નલ વાઉચર | કેશ કે બેંક સામેલ ન હોય | ઘસારો, સુધારો, વર્ષના અંતે હજી ન ભરેલો ખર્ચ |
| સેલ્સ વાઉચર | માલ કે સર્વિસ વેચાય | તમારું ટેક્સ ઇન્વૉઇસ કે બિલ |
| પરચેઝ વાઉચર | ઉધાર પર માલ કે સર્વિસ ખરીદાય | સપ્લાયરનું બિલ |
| ડેબિટ નોટ / ક્રેડિટ નોટ | આપ્યા પછી બિલમાં ફેરફાર થાય | માલ પરત, ભાવ ઘટાડો |
એકાઉન્ટિંગ સોફ્ટવેર પણ આ જ નામ વાપરે છે. તમારા એકાઉન્ટન્ટ આવું સોફ્ટવેર વાપરતા હોય, તો સારી રીતે લખેલું પેમેન્ટ વાઉચર સીધું પેમેન્ટ એન્ટ્રી તરીકે ટાઇપ કરી શકાય છે.
પેમેન્ટ વાઉચર વધુ વિગતમાં
પેમેન્ટ વાઉચર તમે આપેલા પૈસા નોંધે છે. ચોપડામાં તેની એન્ટ્રી સાદી છે: વાઉચર પરનું ખાતાનું હેડ ડેબિટ થાય છે, અને કેશ કે બેંક ક્રેડિટ. તમે પ્રિન્ટરની શાહી માટે UPI થી ₹1,200 આપો તો:
- Printing and stationery ખાતું: ડેબિટ ₹1,200
- બેંક ખાતું: ક્રેડિટ ₹1,200
એટલે જ વાઉચર પરનું ખાતાનું હેડ મહત્વનું છે. તેના વગર કોઈએ પછી અંદાજ લગાવવો પડે કે પૈસા શેના માટે હતા.
સપોર્ટિંગ અને એકાઉન્ટિંગ વાઉચર
લોકો આ શબ્દ બે અર્થમાં વાપરે છે. સપોર્ટિંગ વાઉચર બહારનો કાગળ છે: સપ્લાયરનું બિલ, બસની ટિકિટ, કુરિયરની સ્લિપ. એકાઉન્ટિંગ વાઉચર એ કાગળ છે જે તમે એન્ટ્રી નોંધવા પોતે લખો છો, જેમ કે પેમેન્ટ વાઉચર. બહારનું બિલ હોય ત્યારે તેને તમારા પેમેન્ટ વાઉચર સાથે સ્ટેપલ કરો. જ્યારે ન હોય, જેમ કે મજૂર કે રિક્ષા ભાડામાં, ત્યારે પૈસા લેનારની સહીવાળું તમારું વાઉચર જ એકમાત્ર પુરાવો છે, એટલે તે ધ્યાનથી લખો.
ડેબિટ વાઉચર અને ક્રેડિટ વાઉચર
કેટલીક બેંકો અને જૂની ઓફિસો પેમેન્ટ વાઉચરને "ડેબિટ વાઉચર" (ખર્ચ ડેબિટ થાય છે) અને રિસીપ્ટ વાઉચરને "ક્રેડિટ વાઉચર" કહે છે. નામ જુદાં છે, કામ એક જ.
GST ના શબ્દો વિશે એક વાત
GST કાયદો પણ "રિસીપ્ટ વાઉચર" અને "પેમેન્ટ વાઉચર" શબ્દો વાપરે છે, પણ ખાસ કિસ્સા માટે. GST હેઠળ, સપ્લાય માટે એડવાન્સ મળે ત્યારે રિસીપ્ટ વાઉચર અપાય છે, અને રિવર્સ ચાર્જ હેઠળ ટેક્સ લાગતા માલ કે સર્વિસ માટે સપ્લાયરને પેમેન્ટ કરનાર રજિસ્ટર્ડ ખરીદનાર પેમેન્ટ વાઉચર આપે છે. આ વાઉચરમાં GSTIN, પ્લેસ ઓફ સપ્લાય અને ટેક્સની રકમ જેવી GST વિગત જોઈએ. આ સાઇટ પર બનતું વાઉચર GST નાં ખાનાં વગરનું સામાન્ય હિસાબનું પેમેન્ટ વાઉચર છે; રિવર્સ ચાર્જનાં પેમેન્ટ માટે શું આપવું તે તમારા એકાઉન્ટન્ટને પૂછો.
બીજાં વાઉચર ક્યાં બને છે
- મળેલા પૈસા: પેમેન્ટ પહોંચ મેકર, "એડવાન્સ મળ્યો" પ્રકાર સાથે.
- વેચાણનાં બિલ: ઇન્વૉઇસ મેકર.
- બિલમાં ફેરફાર: ક્રેડિટ અને ડેબિટ નોટ મેકર.
- ઘણાં નાનાં કેશ પેમેન્ટ: પેટી કેશ બુક.